nederlandwordtanders.nl

Martijn Paulen

feb. 2017

In onze gespecialiseerde wereld is iedereen heel goed in zijn vak, maar de samenhang is verdwenen. Een klein voorbeeld: het slimme vloerkleed. Deze vloerbedekking registreert looppatronen. Als het merkt dat meneer of mevrouw om negen uur nog niet op is waarschuwt het de omgeving. Heel ingenieus. Tegelijkertijd is het ook verdrietig dat niemand het zou merken als hij of zij gevallen was.

Daarom spreken de multidisciplinaire aanpak van WhoCares en de krachtige oproep om vaste systemen los te laten mij zeer aan. Beide zijn hard nodig want WhoCares legt een wicked problem op tafel: een complex vraagstuk, waarbij veel stakeholders zijn betrokken en waarbij een oplossing gezocht kan worden met hulp van design thinking. Je maakt een reis van A naar een niet planbaar B. Je vindt directe praktische oplossingen, zoals het vloerkleed, maar ontdekt ook nieuwe inzichten en vragen. Zo’n prijsvraag is heel mooi om dat denken in beweging te zetten.
Deze manier van denken past heel goed in de huidige wereld van ontwerpers, waar een kentering is opgetreden. Voorheen lag de nadruk op de eigen duidingsdrang, nu pakken veel creatieven de uitdagingen in de samenleving op. Ontwerpers stellen nieuwe vragen, komen met speculatieve verbeeldingen, denken experimenteel en conceptueel en zetten de mens centraal. Hun vraag is: Wat zou er mogelijk zijn?

Je kunt de problemen van morgen niet oplossen met de systemen van nu. Daarvoor verandert de wereld te hard. In de zorg, de voedselvoorziening, het bouwen, wonen, vervoer, eigenlijk is elk terrein zich op basis van technologie heel snel aan het ontwikkelen. Maar de systemen en de mensen in de domeinen veranderen niet zo snel mee. Ook de partijen die bij de prijsvraag aangehaakt zijn – de lokale en rijksoverheid, de zorginstanties, corporaties – zitten gewoonlijk nog te weinig samen om tafel.
Ontwerpers zijn getraind om op een goede manier met respect mensen uit hun comfortabele positie te halen. Door hun creatieve verbeelding en het constant bevragen van de status quo kunnen zij partijen uit bestaande patronen halen. Voor ontwerpers is het een waanzinnige kans om op deze schaal mee te denken, over disciplines en lagen heen.

Het is bijna niet te voorspellen wat de oplossingen voor overmorgen en de dag daarna zijn. Laten we dus geen nieuwe status quo ontwerpen, maar oplossingen die adaptief zijn.
Ik hoop dat er uit de prijsvraag WhoCares een mix komt. Een mix van oplossingen die nu relevant zijn, maar vooral ook nieuwe inzichten en nieuwe vragen. Ik hoop dat de prijsvraag het besef voedt dat we samen moeten werken.


Martijn Paulen is directeur van de Dutch Design Foundation, de organisator van de Dutch Design Week in Eindhoven. Als extra event aan de DDW is een programma in ontwikkeling met als thema Stad en samenleving, want in 2050 woont 80% van de Europeanen in steden.