nederlandwordtanders.nl

Werken aan zorgzame buurten

mei. 2017

WHO CARES gaat over het wonen van straks, over kwetsbare mensen die thuis willen blijven wonen, over de ontwikkeling en de vernieuwing van wijken, en over zorg op afroep en in de buurt. Het thema is urgent: anders kijken, anders bouwen en anders zorgen om de ouderen van nu en straks een kwaliteit van leven te bieden die bij hen past.

Met zijn aanwezigheid op de bijeenkomst van 8 mei in Rotterdam onderstreept Martin van Rijn, staatssecretaris van VWS, het belang van onze zoektocht naar innovatieve oplossingen voor langer thuis wonen in een toegankelijke en zorgzame buurt. En dat is een belangrijke opdracht voor de komende 20 jaar. We weten dat we steeds ouder worden en we krijgen te maken met een grote groep ouderen die soms kwetsbaar is, soms nog heel vitaal, soms eenzaam en soms met een behoorlijk goed netwerk en actief in de wijk. Hun vraag naar wonen in combinatie met zorg zal niet alleen toenemen maar zal ook erg variëren. Juist die verschillen in noden, behoeften en voorkeuren vragen om flexibele woonvormen, woonvormen die ook gedurende de levensloop aangepast kunnen worden. En ook om een investering in de publieke ruimte opdat bij de inrichting van de buurt en de straat rekening wordt gehouden met wat ouderen nodig hebben. We hebben tijdens onze bezoeken kunnen zien: een winkeltje in de buurt, brede stoepen, makkelijke toegang naar het parkje, een soos en een restaurantje. Maar ook minder drempels en duidelijke bewegwijzering. Soms vraagt het ook om andere organisatievormen of samenwerkingsvormen van zorg in de wijk.

Al vele jaren wordt gepleit voor vernieuwende initiatieven op het snijvlak van zorg en wonen. Helaas blijft het vaak bij wensen en vergezichten. Praktische bezwaren hebben te vaak de overhand. Een hardnekkig probleem is bovendien dat veel zorginstellingen over veel vastgoed beschikken dat niet meer geschikt is voor de doelgroep en ook niet meer past bij de eisen van deze tijd. Voor het kunnen afbreken dan wel herbestemmen van deze locaties is samenwerking met (lokale) overheden en banken hard nodig en dat kan alleen als ook de overheden en financiers medeverantwoordelijk willen zijn.

De prijsvraag is niet alleen gericht op plannen maken, maar deze ook realiseren en daarbij spelen de gemeenten een cruciale rol. Wij hopen dat de politiek ook zal inzien dat goede ouderenzorg meer is dan het investeren in verpleeghuiszorg. Meer dan 95% van de ouderen in Nederland komt nooit in het verpleeghuis maar blijft thuis en overlijdt ook thuis – soms na een korte ziekenhuis opname –. Natuurlijk moet de kwaliteit van de verpleeghuiszorg verbeteren maar even urgent is het mogelijk maken van een goede oude dag in de eigen omgeving met – afhankelijk van de situatie – meer of minder intensieve zorg. In die zin is er veel werk aan de winkel: ik noem een paar voorbeelden: enkele bedden bij het gezondheidscentrum, geriatrische expertise in de huisartsenpraktijk, medisch specialisten die thuis visite lopen, wijkverpleegkundigen, buurtwerkers en conciërges die samenwerken en signaleren als het met bewoners even wat minder gaat. Maar ook ‘de wijk’ en ‘het wonen’ zijn toe aan een grondige opknapbeurt: wonen met meerdere generaties, studentenwoningen en wonen voor ouderen combineren, looppaden aanleggen voor mensen met een rollator of een rolstoel. En niet te vergeten: aandacht voor huisdieren. Voor veel ouderen is een huisdier een dierbare vriend en een beetje hulp bij het uitlaten en verzorgen van het hondje kan net het verschil maken.

Deze prijsvraag kon alleen een succes worden dankzij de medewerking van de vier gemeenten: Almere, Groningen, Rotterdam en Sittard-Geleen. De inzendingen waren dus gericht op specifieke wijken in deze gemeenten. Wij zijn als jury in elk van deze gemeenten gaan kijken en hebben met eigen ogen gezien hoe verschillend de opgave is. We hebben het over één prijsvraag maar in wezen zijn het vier prijsvragen! In Groningen en Sittard-Geleen gaat het over een lange termijn perspectief: waar moeten we nu aan werken om deze wijk straks – over tien jaar – toekomstbestendig te maken. In Rotterdam en Almere is de opgave urgenter: wat moet er vandaag gebeuren om de kwaliteit van leven van bewoners in deze wijken te verbeteren?

Wij hopen natuurlijk dat het niet bij deze vier gemeenten blijft en dat andere gemeenten zich laten inspireren door al deze plannen, deze prijsvraag is een
mooie aanmoediging maar we hopen een beweging op gang te brengen waar verschillende partijen zich aan willen verbinden.

Deze blog is een ingekorte versie van de inleiding waarmee Pauline Meurs (voorzitter Raad voor Volksgezondheid en Samenleving en jurylid van de prijsvraag) de bijeenkomst op 8 mei opende, waar de resultaten van de eerste ronde bekend zijn gemaakt.